Köpek Çizme ve Kaşıntı Probleminin Nedenleri

Köpeğinizin arka ayağıyla durmadan kulağını kaşıması, gece boyunca pençelerini yalaması ya da halıya sürtünmesi çoğu sahibin gözünden kaçmaz. Ara sıra kaşınmak normaldir; ancak bu davranış günün büyük bölümünü kaplamaya, uykuyu bölmeye veya deride kızarıklık, tüy dökülmesi bırakmaya başladıysa altta yatan bir sorun var demektir. Köpek kaşıntısı neden ortaya çıkar sorusunun tek bir yanıtı yok: parazitlerden alerjilere, hormonal bozukluklardan davranışsal alışkanlıklara kadar uzanan geniş bir liste söz konusu. Doğru yaklaşım, belirtileri dikkatle okumak ve nedeni daraltmaktır.

Kaşıntının tıbbi adı pruritustur ve aslında bir hastalık değil, bir semptomdur. Tıpkı ateş gibi, vücudun "burada bir şeyler yolunda değil" mesajıdır. Bu yüzden kaşıntıyı bastırmaya çalışmadan önce kaynağını anlamak gerekir.

Kaşıntının Tıbbi Nedenleri

Aşırı kaşınmanın büyük çoğunluğu deriyi doğrudan etkileyen fiziksel ya da bağışıklıkla ilgili bir soruna dayanır. Bu nedenleri tanımak, veterinere gittiğinizde de daha isabetli bilgi vermenizi sağlar.

Dış Parazitler

Pire, en sık karşılaşılan ve en çok gözden kaçan nedendir. Tek bir pirenin tükürüğü bile duyarlı bir köpekte günlerce süren kaşıntı yaratabilir; buna pire alerjik dermatiti denir. Tipik belirtisi, kaşıntının kuyruk dibi, bel ve arka bacak iç kısımlarında yoğunlaşmasıdır. Tüyler arasında pire görmeseniz bile, açık bir bez üzerine taradığınızda düşen siyah kırıntılar (pire dışkısı) ıslatıldığında kırmızıya dönüyorsa şüphelenin.

Uyuz akarları ise daha şiddetli tabloya yol açar. Sarcoptes türü akarlar kulak kenarı, dirsek ve karın bölgesinde dayanılmaz bir kaşıntı yaratır ve insana da geçebilir. Demodex akarları ise genellikle kaşıntıdan çok bölgesel tüy kaybıyla kendini gösterir. Kulak akarları ise başı sürekli sallama ve kulağı kaşıma ile birlikte kahverengi, kuru bir akıntı bırakır.

Alerjiler

Parazit dışlandığında sıradaki büyük başlık alerjilerdir. Üç ana grupta toplanır:

• Çevresel alerji (atopi): Polen, ev tozu akarı, küf sporları. Genellikle mevsimseldir, pençe yalama ve yüz sürtme belirgindir.
• Besin alerjisi: Çoğunlukla proteine (tavuk, sığır, süt ürünleri) karşı gelişir. Yıl boyu sürer, sindirim şikâyetleri eşlik edebilir.
• Temas alerjisi: Şampuan, yer temizleyicisi, yeni bir yatak kumaşı. Genellikle tüysüz bölgelerde kızarıklık yapar.

Besin alerjisinden şüpheleniliyorsa tek yol, veteriner gözetiminde 8-12 hafta süren eleme diyetidir. Kedilerde de benzer bir tablo görüldüğünü, alerji belirtileri ve tedavisi konusunu ele aldığımız içerikte anlatmıştık.

Enfeksiyonlar ve Hormonal Bozukluklar

Kaşınan deri çizilir, çizilen deri açılır ve bakteriler ile mayalar bu ortamda hızla çoğalır. Malassezia mayası özellikle kulak kanalı, koltuk altı ve parmak aralarında yağlı, kötü kokulu bir kızarıklık bırakır. Bakteriyel pyoderma ise küçük sivilcemsi kabarcıklar ve halka biçimli kabuklarla kendini gösterir. Bu ikincil enfeksiyonlar tedavi edilmezse asıl nedeni bulmak da zorlaşır.

Daha sinsi bir grup ise hormonal sorunlardır. Hipotiroidi ve Cushing sendromunda deri incelir, tüyler simetrik biçimde dökülür ve enfeksiyonlar tekrarlar. Bu tür durumlar genellikle kan tahlilleriyle ortaya çıkar; düzenli sağlık kontrollerinin önemi tam da burada belirginleşir.

Davranışsal ve Çevresel Etkenler

Her kaşıntı deriden kaynaklanmaz. Bazı köpekler duygusal nedenlerle ya da yanlış bakım alışkanlıkları yüzünden kendini yaralayacak düzeyde yalar ve çizer.

Stres ve Can Sıkıntısı Kaynaklı Yalama

Uzun süre yalnız kalan, yeterince yürüyüş yapamayan veya evde düzen değişikliği yaşayan köpeklerde tekrarlayıcı yalama davranışı gelişebilir. Genellikle ön bacak bileğinde parlak, tüysüz bir alan oluşur. Bu tabloda kaşıntı ilacı tek başına çözüm olmaz; günlük egzersiz ihtiyacının karşılanması, zihinsel uyarım sağlayan oyuncaklar ve tutarlı bir rutin kurmak gerekir. Eğitim çalışmalarına ayrılan kısa seanslar bile enerjiyi olumlu yöne kanalize eder.

Bakım Hataları

Sık yıkamak, insan şampuanı kullanmak veya durulamayı eksik bırakmak deri bariyerini zayıflatır. Kışın kalorifer nedeniyle kuruyan hava da pul pul dökülme ve kaşıntı yapabilir. Genel bakım rutinini planlarken şu ölçüler işe yarar: